Mahali ambapo athari za mabadiliko ya tabianchi tayari zinaonekana.

Tarehe 6 Mei 2025, mvua kubwa iliyonyesha Moshi, mkoani Kilimanjaro, ilisababisha mafuriko makubwa yaliyoua watu watatu, wakiwemo wawili wa familia moja katika kata ya Mbokomu, baada ya nyumba yao kuporomoka. Mvua hiyo kubwa, inayochochewa na mabadiliko ya tabianchi, pia ilisababisha kifo cha mtoto mmoja huko Kiboroloni, huku wengine wakihofiwa kuzama majini. Barabara zilifungwa kwa saa kadhaa, na uharibifu wa miundombinu ulikwamisha juhudi za uokoaji. Mamlaka za mkoa, akiwemo Mkuu wa Mkoa wa Kilimanjaro, Nurdin Babu, zilithibitisha vifo hivyo na kuwahimiza wananchi kuchukua tahadhari wakati mvua zikiendelea kunyesha. Tukio hili linafuatia mafuriko yaliyosababisha vifo mwaka 2024, jambo linaloonyesha jinsi Tanzania ilivyo hatarini kutokana na misimu ya mvua inayozidi kuwa mikali. Wakosoaji wanabainisha kuwa mifumo duni ya mifereji ya maji mijini inazidisha hasara. Msiba huu unasisitiza haja ya haraka ya kujenga miundombinu yenye ustahimilivu dhidi ya mabadiliko ya tabianchi na mifumo ya tahadhari ya mapema ili kulinda maisha ya watu katika maeneo ya mji wa Moshi yanayoendelea kukua.

Tarehe 23 Aprili 2025, mvua kubwa zilizonyesha katika mkoa wa Tanga nchini Tanzania zilisababisha mafuriko yaliyopelekea kukatika kwa umeme katika maeneo mengi, na kuathiri makazi na biashara. Mamlaka ya Hali ya Hewa Tanzania (TMA) ilitoa tahadhari ya mvua kubwa katika mkoa wa Tanga na mikoa mingine, huku mabadiliko ya tabianchi yakiongeza ukubwa wa hali hii ya unyevunyevu. Maji ya mafuriko yaliharibu miundombinu ya umeme, na kuacha baadhi ya maeneo ya jiji gizani na kuvuruga shughuli za kiuchumi. Taarifa za ndani zinaeleza kuwa barabara na masoko yalijaa maji, huku wakazi wakihangaika kupata mahitaji muhimu. Hali hii inafuatia matukio makali ya hali ya hewa ya mwaka 2024 yaliyoelemea gridi ya taifa ya umeme. Mamlaka husika zinaendelea na juhudi za kurejesha huduma ya umeme, lakini janga hili linadhihirisha umuhimu wa kuwa na miundombinu inayostahimili mabadiliko ya tabianchi. Tukio hili, linalohusiana na tahadhari zinazoendelea kutolewa na TMA, linaonyesha jinsi Tanzania ilivyo hatarini kutokana na mifumo ya hali ya hewa inayozidi kuwa mikali, huku miito ya kuwekeza katika kinga dhidi ya mafuriko ikizidi kupazwa.

Tarehe 22 Aprili 2025, mvua kubwa iliyonyesha katika mkoa wa Iringa nchini Tanzania ilisababisha mafuriko yaliyoharibu mazao, hususan mahindi na maharage, na hivyo kutishia usalama wa chakula katika eneo hilo. Mabadiliko ya tabianchi yanatajwa kuwa chanzo cha kuongezeka kwa nguvu ya mvua hizi, huku wakulima wakiripoti kupoteza hadi asilimia 60 ya mavuno yao. Mvua hizo kubwa, ambazo ni sehemu ya utabiri wa IGAD wa mwezi Aprili wenye mvua nyingi kuliko kawaida, ziliharibu mifumo ya umwagiliaji na barabara za vijijini, hali iliyokwamisha upatikanaji wa masoko. Viongozi wa jamii wanaomba msaada wa dharura, lakini juhudi za kukabiliana na hali hiyo zinakwenda polepole kutokana na rasilimali kuelemewa baada ya matukio makali ya tabianchi ya mwaka 2024. Tukio hili, ambalo limekuwa likijadiliwa sana kwenye mtandao wa X kutokana na maadhimisho ya Siku ya Dunia, linadhihirisha jinsi sekta ya kilimo nchini Tanzania ilivyo hatarini kuathiriwa na hali ya hewa isiyotabirika. Wataalamu wanatoa wito wa kuwepo kwa kilimo chenye ustahimilivu dhidi ya mabadiliko ya tabianchi, kama vile matumizi ya vitalu vilivyoinuliwa, ili kupunguza athari za siku zijazo, wakati ambapo uchumi wa vijijini wa Iringa unayumba kutokana na mishtuko ya mara kwa mara ya tabianchi.

Tarehe 21 Aprili 2025, mafuriko ya ghafla yalikumba mkoa wa Rukwa nchini Tanzania, yakiharibu nyumba na miundombinu kufuatia mvua kubwa zinazohusishwa na mabadiliko ya tabianchi. Mafuriko hayo, yaliyokuja baada ya msimu wa mvua uliokithiri wa mwaka 2024, yalizamisha vijiji na kusomba barabara, hali iliyotenga jamii nyingi. Taarifa za ndani zinaeleza kuwa mazao yameharibika, hasa mpunga, jambo linalotishia usalama wa chakula katika eneo hili linalotegemea kilimo. Wakazi wanaomba msaada wa dharura, lakini changamoto za usafirishaji na usambazaji zinachelewesha juhudi za kutoa misaada. Mafuriko haya yanadhihirisha jinsi Tanzania ilivyo hatarini kutokana na mifumo ya hali ya hewa inayozidi kuwa mikali, huku Rukwa ikikabiliwa na hatari zinazofanana na zile za mikoa mingine kama Kigoma. Wataalamu wanasisitiza umuhimu wa kuboresha mifumo ya mifereji ya maji na mifumo ya tahadhari ya mapema, kwa kuwa mvua zinazochochewa na mabadiliko ya tabianchi zinazidi kunyesha mara kwa mara na kwa ukali zaidi. Tukio hili linaonyesha gharama za kiuchumi na kijamii za janga la tabianchi linaloikabili Tanzania, na linahitaji hatua madhubuti za kukabiliana na mabadiliko ya tabianchi ili kulinda maisha na vipato vya wananchi wa vijijini.

Tarehe 20 Aprili 2025, taarifa zilionyesha kutokea kwa mafuriko makubwa katika mkoa wa Kigoma nchini Tanzania, yaliyosababishwa na mvua kubwa zinazohusishwa na mabadiliko ya tabianchi. Mvua hizo, ambazo ni sehemu ya mwenendo mpana wa misimu ya mvua kali, zilifunika nyumba na mashamba kwa maji, na kuzilazimisha familia kadhaa kuyahama makazi yao. Barabara hazikupitika, hali iliyozitenga jamii na kuchelewesha misaada. Wakazi wa eneo hilo wanaeleza kuwa kupanda kwa kina cha maji ya Ziwa Tanganyika kumezidisha janga hili, mwenendo unaohusishwa na mabadiliko ya hali ya hewa yanayotokana na ongezeko la joto duniani. Hali hii inafuatia mvua kali za mwaka 2024 zilizosababisha vifo vya watu 155 nchini Tanzania, jambo linalodhihirisha jinsi eneo hili lilivyo hatarini. Mamlaka zinagawa misaada ya dharura, lakini uharibifu wa miundombinu unakwamisha juhudi hizo. Mafuriko haya yanatishia usalama wa chakula kwa kuwa mazao yamesombwa na maji, na yanasisitiza umuhimu wa mipango inayozingatia ustahimilivu dhidi ya mabadiliko ya tabianchi mkoani Kigoma, ambao ni kitovu muhimu cha kilimo. Tukio hili linaakisi mapambano yanayozidi kuongezeka ya Tanzania dhidi ya hali ya hewa isiyotabirika, na linahitaji hatua za haraka za kukabiliana na mabadiliko ya tabianchi.

Tarehe 21 Aprili 2025, mvua kubwa katika mkoa wa Mbeya nchini Tanzania zilisababisha maporomoko ya ardhi yaliyoharibu nyumba na miundombinu. Mabadiliko ya tabianchi yanatajwa kuongeza ukubwa wa mvua, hali iliyolegeza udongo katika maeneo ya milimani baada ya msimu wa mvua wa mwaka 2024. Takriban kaya 20 ziliathirika, huku barabara zikifungwa na shughuli za masoko zikivurugika, hali iliyotenga vijiji vya vijijini. Taarifa za eneo hilo zinaeleza kuwa kuna majeruhi lakini hakuna vifo vilivyothibitishwa, ingawa juhudi za uokoaji bado zinaendelea. Maporomoko hayo yanatishia uzalishaji wa chai na mahindi mkoani Mbeya, ambao ni nguzo kuu za uchumi, huku mashamba yaliyofurika maji yakiongeza hasara. Mamlaka zinaondoa vifusi, lakini fedha za kuimarisha miteremko kwa muda mrefu ni haba. Tukio hili, ambalo ni tofauti na mafuriko ya Kigoma, linadhihirisha jinsi Tanzania ilivyo hatarini kukumbwa na athari za tabianchi zinazofuatana: mafuriko yakizaa majanga mengine. Wataalamu wanatoa wito wa kupanda miti upya na kuweka mifumo ya tahadhari ya mapema ili kupunguza hatari za baadaye, wakati Mbeya ikiendelea kukabiliana na changamoto zisizokoma za dunia inayozidi kupata joto.

Tarehe 20 Aprili 2025, mafuriko ya ghafla yalikumba mkoa wa Dodoma nchini Tanzania na kuwaathiri vibaya wakulima wadogo. Mvua kubwa, zilizochochewa zaidi na mabadiliko ya tabianchi, zilifurika mashamba na kuharibu mazao ya mahindi na mtama ambayo ni muhimu kwa usalama wa chakula wa eneo hilo. Taarifa zinaeleza kuwa nyumba ziliharibiwa na mifugo kusombwa na maji, huku jamii za vijijini zikikosa mawasiliano kutokana na barabara kusombwa. Mafuriko haya yanafuatia ukame uliokumba Dodoma mwaka 2024, jambo linaloonyesha hali mbili kali za tabianchi: ukavu kisha mafuriko makubwa. Wakulima, ambao tayari walikuwa wakitaabika kutokana na misimu isiyotabirika, wanakabiliwa na hasara zinazoongezeka, huku baadhi yao wakikadiria kushuka kwa mavuno kwa asilimia 50. Viongozi wa eneo hilo wanaomba msaada wa dharura, lakini uwezo wa kukabiliana na hali hii ni mdogo. Wataalamu wanaonya kwamba bila mifumo ya umwagiliaji inayozingatia tabianchi na miundombinu ya kuzuia mafuriko, kilimo ambacho ni uti wa mgongo wa Dodoma kinaweza kudorora na kuzidisha umaskini. Janga hili linaonyesha hitaji la haraka la Tanzania la kuwa na miundombinu inayoweza kustahimili athari zisizotabirika za ongezeko la joto, wakati ambapo maisha ya wananchi wa vijijini yako hatarini.

Tarehe 8 Mei tulipata uzoefu mzuri sana katika Shule ya Msingi Mkuranga, wilayani Mkuranga. Tuliendesha mafunzo kuhusu mabadiliko ya tabianchi, yakihusisha visababishi vyake, athari zake, mikakati ya kukabiliana na mabadiliko ya tabianchi na hatua za kupunguza uzalishaji wa gesi joto. Wanafunzi wa shule hiyo walishiriki kikamilifu katika majadiliano, wakionyesha ujuzi na ari yao. Ilikuwa jambo la kutia moyo kweli kuona jinsi walivyojihusisha na walivyoielewa mada hii muhimu. Tukishirikiana na wanafunzi na walimu, tulipanda takriban miti 100🌳 ya aina mbalimbali za matunda katika eneo la shule. Juhudi hizi za pamoja hazikupendezesha tu mazingira ya shule, bali pia zilichangia katika mfumo wa ikolojia wa eneo hilo. Tunapotafakari muda wetu katika Shule ya Msingi Mkuranga, tabasamu zetu zinaakisi upendo wetu wa pamoja kwa mazingira. Tunaamini kwa dhati kwamba ‘bila kijani, hakuna uhai’, na tunamhimiza kila mtu ajiunge nasi katika kuifanya dunia yetu kuwa ya kijani zaidi na endelevu. Sote tuungane ili ‘TUIFANYE KIJANI’🌳 kwa ajili ya mustakabali bora.